ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದ್ಯೋತಕ ಕನಕದಾಸರು - ಶಿಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಹ
ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರೇ, ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಮಿತ್ರರೇ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರೇ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕನಕದಾಸ ಜಯಂತಿಯ ಹಾರ್ದಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳು.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಹರಿದಾಸ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರಾದ ಕನಕದಾಸರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆ ಹಾಗೂ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಮೂಲತಃ ವೀರಯೋಧರಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ತಳೆದು ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಕನಕದಾಸರು ತಮ್ಮ ಕೀರ್ತನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಕಾವ್ಯಗಳಾದ 'ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತೆ', 'ನಳಚರಿತೆ', 'ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ' ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿವೆ. ಜಾತಿ-ಮತಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಭಗವಂತನ ಕರುಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಲು ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತಿ ಒಂದೇ ಸಾಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.
ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ನಾವು ಕನಕದಾಸರ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು.
ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗಣ್ಯರೆ, ಹಿರಿಯ ಗುರುಗಳೇ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮುದ್ದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಕನಕದಾಸ ಜಯಂತಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು.
ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹಿಂದಿನ ಗೋಡೆಯ ಬಳಿ ನಿಂತು ಕಣ್ಣೀರೂರುತ್ತಾ "ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ಸೇವೆಯನು ಕೊಡೊ ಮುಕುಂದ" ಎಂದು ಹಾಡಿದ ಪ್ರಸಂಗ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅವರ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕೃಷ್ಣನೇ ತಿರುಗಿ ನಿಂತು ಕಿಂಡಿಯ ಮೂಲಕ ದರ್ಶನ ನೀಡಿದನೆಂಬ ಐತಿಹ್ಯವು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ 'ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ'ಯಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಘಟನೆಯು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಬಾಹ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗದ ಶುದ್ಧಿಯೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಅಳೆಯದೆ, ಅವನ ಗುಣ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಳತೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಮಹಾನ್ ಸಂದೇಶ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳೇ, ದೇವರ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯೇ ಮನುಷ್ಯನ ನಿಜವಾದ ಆಭರಣ.
ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅತಿಥಿಗಳೇ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೇ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಕನಕದಾಸರು ಕೇವಲ ದಾರ್ಶನಿಕರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು, ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕರು. ತಮ್ಮ ಕೀರ್ತನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಡಂಬಾಚಾರವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು.
"ಕುಲಕುಲವೆಂದು ಹೊಡೆದಾಡದಿರಿ, ನಿಮ್ಮ ಕುಲದ ನೆಲೆಯೆೇನಾದರೂ ಬಲ್ಲಿರಾ?" ಎಂಬ ಅವರ ಸಾಲುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ಮನುಕುಲದ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ, ಸಮಾನತೆಗಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ಮಾಡಿದರು.
ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ನಾವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ದಾರಿದೀಪವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಸಭೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಿರಿಯರೆ ಹಾಗೂ ನನ್ನ ಮುದ್ದು ಮಕ್ಕಳೇ, ಇಂದಿನ ಈ ವಿಶೇಷ ದಿನದ ಶುಭಾಶಯಗಳು.
ಕನಕದಾಸರು ರಚಿಸಿದ 'ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತೆ' ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಾವ್ಯ. ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ರಾಗಿ ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬ ವಾಗ್ವಾದದ ರೂಪಕದ ಮೂಲಕ, ಬಡವರು ಸೇವಿಸುವ 'ರಾಗಿ'ಯೆೇ ನಿಜವಾದ ರಾಮಧಾನ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. ಇದು ಕೇವಲ ಧಾನ್ಯದ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಬಡವರು ಮತ್ತು ಶ್ರಮಿಕರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಕಾವ್ಯ.
ಶ್ರಮದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಬದುಕುವವರೇ ನಿಜವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಇದು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಗಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹಾಗೂ ಶ್ರಮಿಕರ ಗೌರವವನ್ನು ಈ ಕಾವ್ಯವು ಸುಂದರವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಕ್ಕಳೇ, ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಚಿಕ್ಕದೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಡಿ. ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರತಿಫಲ ಖಂಡಿತ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗಣ್ಯರೇ ಮತ್ತು ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆತ್ಮೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಿತ್ರರೇ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕನಕದಾಸ ಜಯಂತಿಯ ಹಾರ್ದಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳು.
ಇಂದು ನಾವು ಕನಕದಾಸರ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ತತ್ವ-ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಆಧುನಿಕತೆಯ ಭರಾತಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಕನಕದಾಸರ ಬದುಕು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ.
ಅವರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು, ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾದ ನೀವು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಿ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ದೇಶದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಬೇಕು.
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಕನಕದಾಸ ಜಯಂತಿಯ ಹಾರ್ದಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳು.